Yıllık Gelir Sigortası Uygulamasında Aktüeryal Risk ve Fonlama Riski

Bireysel Emeklilik Sistemi’ni, sadece bir yatırım aracı olmaktan çıkarıp, gerçek bir emeklilik sistemine dönüştürmek amacı ile, Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı 2015 Nisan ayında Yıllık Gelir Sigortaları Yönetmeliği’ni yayınlamıştır. 2015 Ekim başından itibaren yürülüğe girecek olan bu düzenleme ile artık katılımcılar, Bireysel Emeklilik Sistemi içinde emeklilik hakkını elde ettikleri takdirde mevcut seçenekleri yanında bir de ömür boyu emekli maaşı talep edebileceklerdir.

Yıllık Gelir Sigortaları Yönetmeliği’nin uygulamaya girmesi ile birlikte katılımcılar kendileri açısında son derece önemli olan ömür boyu maaş ödemesi imkanına kavuşacaklar ama sigorta şirketleri açısından ortaya aktüerya riski ve fonlama riski ortaya çıkmış olmaktadır.

Sigorta şirketleri ömür boyu emekli maaşı ödeme taahhüdü altına girdiklerinde, sigortalıların uzun yaşam riskine karşı kendilerini nasıl koruyacaklar? Aynı zamanda bu kadar uzun bir süre içinde kendilerini fonlama konusunda hangi yatırım araçlarından yararlanabilecekler?

Aktüerya çalışmaları, önceden tahmin edilemeyen olayların finansal boyutlarını değerlendirmeye, risklere karşı çözümler üretmeye ve bu çözümlerin uzun vadede sonuçlarını incelemeye yönelik çalışmalardır. Aktüerler, risk ölçümleri ve risk yönetimindeki stratejik çalışmaları ile, sadece geçmişte yaşananları ve bugünün koşullarını değil, gelecekte olması muhtemel olayları da dikkate alarak finansal belirsizlikleri değerlendirirler. Geliştirdikleri risk programları bu açıdan sigorta şirketleri için önemidir. Aktüerler, çalışmaları sırasında matematik, yatırım, istatistik, finansman ve demografi konularda üretilen bilimsel teorileri kullanırlar. Sigorta poliçeleri için prim, karşılık ve yatırım getirilerini hesaplarlar. Çeşitli tarife, tablo ve teknik esasları hazırlarlar. Geleceğe dönük teknik ve finansal tahminler yaparlar ve olası riskleri belirleyerek bunların olumsuz etkilerini önleyecek önerilerde bulunurlar.

Ancak konu ömür boyu maaş ödemesi olunca buradaki belirsizlik farklı bir boyut ortaya çıkarmaktadır. Daha önce de aktüerler, emeklilik hakkını elde eden insanların tercihleri doğrultusunda emekli maaşlarını hesaplarken veya ne kadar süre ile emekli maaşı verileceğini hesaplarken, başta mortalite tabloları olmak üzere birçok istatistik tablolar kullanıyorlar ve istatistiksel hesaplamalar yapıyorlardı. Ancak ömür boyu maaş alacak bir kişi için bu hesaplamalar yapılırken, örneğin ortalama 75 yaşına kadar yaşayacağı varsayılıdığında, bu kişi eğer daha uzun süre yaşarsa, bu durum sigorta şirketi açısından biraktüerya riskini ifade eder. Ya da uzun yaşama riskini.

Sigorta şirketlerinin karşı karşıya kalacakları diğer risk ise fonlama riskidir. On yılda daha uzun bir süre için sigorta şirketlerinin fonlama yapabilme imkanı olmalıdır ama bugünün koşullarında sigorta şirketlerinin elinde, bu fonlamayı sağlayacak, uzun vadeli finansal araçlar yoktur.

Finansal açıdan fonlama riski, sigorta şirketinin belli bir dönemde net nakit çıkışını finanse edememesi durumudur. Yani sigorta şirketinin toplam nakit girişinin, toplam nakit çıkışını karşılayamaması durumudur. Genel olarak elde bulunan yatırım araçlarının nakde dönüştürülememesi durumunda fonlama riski ortaya çıkar. Bir anlamda likidite riski demektir. Sigorta şirketleri açısından önemli bir risktir.

Yıllık Gelir Sigortaları Yönetmeliği’nin Ekim ayı başında uygulamaya başlanacak olması yüzünden Hazine Müsteşarlığı, sigorta şirketlerinin ve bireysel emeklilik şirketlerinin uzun vadeli fonlama ihtiyaçlarını karşılamak amacı ile enflasyona endeksli tahvil çıkarmak üzere çalışmaları başlatmıştır. Bütün sigorta şirketleri ve bireysel emeklilik şirketlerinden bu konuda görüş ve öneriler toplayan Müsteşarlık henüz çalışmalarını tamamlamamıştır. Ancak çok yakında 20-25 yıl vadeli iç borçlanma senetlerinin, yani devlet tahvillerinin çıkarılması beklenmektedir. Enflasyona endeksli olması tasarlanan devlet tahvillerinin faiz oranlarının ne olacağı ve ne kadar vade ile çıkarılacağı henüz netleşmemiştir.

Yıllık Gelir Sigortaları uygulaması ve aktüeryal risk ile fonlama riski konularında daha kapsamlı bilgi almak isteniyorsa, Sigorta.com.tr web sitesinin deneyimli yönetici ve çalışanlarına başvurmak için vakit kaybetmeyiniz. Ayrıca sitenin Uzman Görüşleri linkinde, sigortacılığın hemen her konusunda uzman görüşleri yer almaktadır.